Fliexken tal-plastik artab ixarrbu mijiet ta’ kimiċi fl-ilma tax-xorb

Riċerka reċenti qajmet allarm dwar l-effetti potenzjali fuq is-saħħa tal-ilma tax-xorb minn fliexken tal-plastik, u x-xjentisti huma mħassba li l-kimiċi li joħorġu fil-likwidu jista’ jkollhom effetti mhux magħrufa fuq is-saħħa tal-bniedem. Studju ġdid jinvestiga l-fenomenu tal-fliexken li jistgħu jerġgħu jintużaw, u jiżvela l-mijiet ta’ kimiċi li jirrilaxxaw fl-ilma u għaliex li tgħaddihom mill-magna tal-ħasil tal-platti tista’ tkun idea ħażina.
L-istudju, immexxi minn riċerkaturi fl-Università ta’ Kopenħagen, iffoka fuq it-tipi ta’ fliexken soft squeeze użati fl-isports. Filwaqt li dawn huma komuni ħafna madwar id-dinja, l-awturi jgħidu li hemm lakuni kbar fil-fehim tagħna ta’ kif il-kimiċi f’dawn il-plastiks jemigraw fl-ilma tax-xorb li jżommu, għalhekk wettqu esperimenti biex jimlew xi wħud mil-lakuni.
Kemm il-fliexken tax-xorb ġodda kif ukoll dawk użati ħafna mtlew b'ilma tal-vit regolari u tħallew joqogħdu għal 24 siegħa qabel u wara li għaddew minn ċiklu tal-ħasil tal-platti. Bl-użu ta' spettrometrija tal-massa u kromatografija likwida, ix-xjentisti analizzaw is-sustanzi fil-likwidu qabel u wara l-ħasil bil-magna u wara ħames tlaħliħiet bl-ilma tal-vit.
“Kienet is-sustanza bis-sapun fuq il-wiċċ li ħarġet l-aktar wara l-ħasil bil-magna,” qalet l-awtriċi ewlenija Selina Tisler. “Ħafna mill-kimiċi mill-flixkun tal-ilma nnifsu għadhom hemm wara l-ħasil bil-magna u tlaħliħ żejjed. L-aktar sustanzi tossiċi li sibna fil-fatt inħolqu wara li l-flixkun tal-ilma tpoġġa fil-magna tal-ħasil tal-platti — preżumibbilment għax il-ħasil jilbes il-plastik, u dan iżid it-tnixxija.”
Ix-xjentisti sabu aktar minn 400 sustanza differenti fl-ilma minn materjali tal-plastik, u aktar minn 3,500 sustanza minn sapun tal-ħasil tal-platti. Ħafna minn dawn huma sustanzi mhux magħrufa li r-riċerkaturi għad iridu jidentifikaw, u anke minn dawk li jistgħu jiġu identifikati, mill-inqas 70 fil-mija tat-tossiċità tagħhom mhix magħrufa.
“Konna xxukkjati bl-għadd kbir ta’ kimiċi misjuba fl-ilma wara 24 siegħa fil-flixkun,” qal l-awtur tal-istudju Jan H. Christensen. “Hemm mijiet ta’ sustanzi fl-ilma — inklużi sustanzi li qatt ma nstabu fil-plastik qabel, u potenzjalment Sustanzi li huma ta’ ħsara għas-saħħa. Wara ċiklu tal-ħasil tal-platti, ikun hemm eluf ta’ sustanzi.”
Is-sustanzi li x-xjentisti skoprew b'mod sperimentali kienu jinkludu fotoinizjaturi, molekuli magħrufa li għandhom effetti tossiċi fuq organiżmi ħajjin, li potenzjalment isiru karċinoġeni u sustanzi li jfixklu s-sistema endokrinali. Huma sabu wkoll sustanzi li jrattbu l-plastik, antiossidanti u aġenti li jirrilaxxaw il-moffa użati fil-manifattura tal-plastik, kif ukoll diethyltoluidine (DEET), l-aktar sustanza attiva komuni fir-ripellanti tan-nemus.
Ix-xjentisti jemmnu li ftit biss mis-sustanzi skoperti ġew miżjuda intenzjonalment mal-fliexken matul il-proċess tal-manifattura. Ħafna minnhom setgħu ffurmaw waqt l-użu jew il-produzzjoni, fejn sustanza waħda setgħet ġiet konvertita f'oħra, bħas-sustanza li rattab il-plastik li jissuspettaw li tiġi konvertita f'DEET meta tiddegrada.
"Iżda anke b'sustanzi magħrufa li l-manifatturi jżidu apposta, ġiet studjata biss frazzjoni tat-tossiċità," qal Tissler. "Għalhekk, bħala konsumatur, ma tafx jekk xi ħadd ieħor hux se jkollu effett ħażin fuq saħħtek."
L-istudju jżid ma' korp dejjem jikber ta' riċerka dwar kif il-bnedmin jikkunsmaw ammonti vasti ta' kimiċi permezz tal-interazzjonijiet tagħhom ma' prodotti tal-plastik, u juri aktar il-ħafna affarijiet mhux magħrufa fil-qasam.
“Aħna mħassba ħafna dwar il-livelli baxxi ta’ pestiċidi fl-ilma tax-xorb,” qal Christensen. “Imma meta nferrgħu l-ilma f’kontenitur biex nixorbuh, aħna stess ma noqogħdux lura milli nżidu mijiet jew eluf ta’ sustanzi mal-ilma. Għalkemm għadna ma nistgħux ngħidu jekk is-sustanzi fil-flixkun li jista’ jerġa’ jintuża humiex se jaffettwaw saħħitna, imma fil-futur nuża flixkun tal-ħġieġ jew flixkun tajjeb tal-istainless steel.”